دفورمیتی ستون فقرات بزرگسالان چیست؟
دفورمیتی ستون فقرات بزرگسالان انحنای سهبعدی ستون فقرات در فردی است که رشد اسکلتیاش کامل شده است. شایعترین نوع، دفورمیتی دژنراتیو است که با گذشت زمان و در اثر فرسایش وابسته به سن (کاهش ارتفاع دیسک، آرتروز مفاصل فاست، شکستگیهای استئوپروتیک) ایجاد میشود. در برخی بیماران اسکولیوز دوران کودکی در بزرگسالی پیشرفت میکند. برخلاف اسکولیوز نوجوانی، اولویت در اینجا ظاهر نیست بلکه درد و از دست رفتن عملکرد است.
چرا تعادل ساژیتال مهم است؟
مهمترین مفهوم تعیینکننده نتایج عملکردی در دفورمیتی بزرگسالان، تعادل ساژیتال (نمای کناری) است. برای آنکه ستون فقرات راست بایستد، باید انحنای طبیعی کمر (لوردوز) حفظ شود. وقتی این تعادل بههم میخورد، بیمار برای راستایستادن با خمکردن لگن و زانوها جبران میکند؛ این به خستگی سریع و حالت خمیده به جلو میانجامد. در ارزیابی، گرافیهای کل ستون فقرات در حالت ایستاده و پارامترهای اسپاینو-پلویک این تعادل را اندازه میگیرند؛ تصمیم نهتنها بر اساس زاویه انحنا بلکه با نگاه به تعادل نیز گرفته میشود.
علائم
شایعترین شکایت درد کمر و پشت است که با ایستادن و راه رفتن بیشتر و با استراحت تا حدی کمتر میشود. در عدم تعادل ساژیتال، بیمار به حالتی خمیده به جلو و زودخسته کشیده میشود. در صورت همراهی تنگی کانال، درد پا و خستگی پا هنگام راه رفتن (لنگش نوروژنیک) ممکن است دیده شود. تغییر ظاهر (قوز، عدم تقارن تنه، کاهش قد) و کاهش کیفیت زندگی اغلب همراه است.
نخست درمان غیرجراحی
در بیماران با علائم خفیف تا متوسط و بدون عدم تعادل بارز، رویکرد محافظهکارانه است: ورزش و فیزیوتراپی، تقویت عضلات مرکزی، مدیریت درد، درمان استئوپروز در صورت وجود و تزریق در موارد منتخب. هدف کنترل درد و حفظ عملکرد است. چون جراحی دفورمیتی بزرگسالان مداخلهای بزرگ است، در بیماران مناسب نخست گزینههای غیرجراحی ارزیابی میشوند.
جراحی: تصمیمی بزرگ
جراحی در دفورمیتی پیشرونده، عدم تعادل ساژیتال بارز، درد بدون پاسخ به درمان غیرجراحی و افت عصبی در نظر گرفته میشود. هدف بازسازی تعادل و لوردوز کمری همراه با آزادسازی است که برای عصب فضا ایجاد میکند؛ تکنیکها شامل فیوژن و ابزارگذاری، استئوتومی در صورت نیاز و رویکردهای کمتهاجمی در موارد مناسب است. این جراحی مداخلهای بزرگ است و خطر عوارض بهویژه در بیماران مسن/استئوپروتیک ممکن است بیشتر باشد؛ به همین دلیل انتخاب بیمار و برنامهریزی با دقت بسیار انجام میشود. هیچ نتیجهای تضمین نمیشود؛ انتظارات و خطرات از همان ابتدا صریح بیان میشود.