Bel spinal stenoz nədir?
Onurğada sinirlərin keçdiyi kanal zamanla disk hündürlüyünün azalması, faset oynaqlarının böyüməsi, kanalı döşəyən bağ toxumasının (ligamentum flavum) qalınlaşması və sümük çıxıntılarının (osteofit) yaranması ilə daralа bilər. Daralma sinirlərə yer qoymadıqda əlamətlər ortaya çıxır. Stenoz tək səviyyədə və ya bir neçə səviyyədə ola bilər; ən çox səbəb yaşla bağlı degenerativ dəyişikliklərdir.
Ən tipik əlamət: yerişlə artan ayaq ağrısı
Xarakterik mənzərə nevrogen klaudikasiyadır: ayaq üstə durmaqla və ya yeriməklə başlayan, ayaqlara yayılan ağrı, keyimə və zəiflik; oturmaqla və ya önə əyilməklə (məsələn, alış-veriş arabasına söykənərkən) aydın rahatlama. Xəstələr çox vaxt bir müddət yeriyib dayanmaq və ya oturmaq məcburiyyətində qalır. İrəliləmiş hallarda tarazlıq problemləri və nadirən sidik şikayətləri müşayiət edə bilər. Bu mənzərə damar tıkanıklığına bağlı ayaq ağrısından fərqləndirilməlidir.
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz anamnez və nevroloji müayinə ilə başlayır; nevrogen klaudikasiyanı damar səbəblərindən fərqləndirmək vacibdir. Kanal darlığını və sinir sıxılmasını ən yaxşı göstərən üsul maqnit-rezonans görüntüləmədir (MRT). Kompüter tomoqrafiyası (KT) sümük darlığı və əvvəllər əməliyyat olunmuş xəstələrdə tamamlayıcı məlumat verir. Görüntülərdəki darlıq xəstənin şikayətləri ilə birlikdə şərh olunur — tək başına 'dar' görüntü əməliyyat səbəbi deyil.
Əvvəlcə cərrahiyyəsiz müalicə
Başlanğıc müalicə konservativdir və bir çox xəstə bu yolla stabil qalır: müntəzəm məşq və fizioterapiya, gövdə əzələlərinin gücləndirilməsi, ağrı idarəsi və seçilmiş hallarda epidural inyeksiyalar. Məqsəd yeriş məsafəsini qorumaq və həyat keyfiyyətini saxlamaqdır. Bu proses səbir və müntəzəm izləmə tələb edir; nəticələr şəxsdən-şəxsə dəyişir.
Cərrahiyyə (dekompressiya) nə zaman?
Aydın yeriş məhdudiyyəti, irəliləyən əzələ zəifliyi və ya həyat keyfiyyətini ciddi pozan, cərrahiyyəsiz müalicəyə cavab verməyən hallarda dekompressiya cərrahiyyəsi (laminektomiya/laminotomiya) düşünülür; müşayiət edən qeyri-stabillik varsa füzyon əlavə oluna bilər. Uyğun hallarda toxumanı qoruyan minimal invaziv üsullar istifadə oluna bilər. Məqsəd sinirə yer açaraq ayaq əlamətlərini azaltmaqdır. Diqqətlə seçilmiş xəstələrdə yeriş məsafəsində düzəlmə gözlənilir, lakin heç bir nəticə zəmanətli deyil.